Φοιτητικό κίνημα τότε, φοιτητικό κίνημα τώρα


Μνημεία, επέτειοι, πανηγυρικοί και επικήδειοι λόγοι κάθε χρόνο από πολιτευτές, βουλευτές και εν τέλει από όλο το πολιτικό φάσμα «τιμούν» την επέτειο του Πολυτεχνείου. Ενός Πολυτεχνείου αποσπασμένου από το ιστορικό περιβάλλον και τις συγκρούσεις μέσα από τις οποίες αναδύθηκε. Ενός Πολυτεχνείου που θα ταιριάζει βολικά και αποχρωματισμένα παντού και πάντα. Χωρίς να μιλά για ανατροπές και για κινήματα, για κοινωνική δικαιοσύνη και για δημοκρατία, αλλά γιά τον ανίκητο ανά του αιώνες πατριωτισμό των Ελλήνων. Όμως, η μόνη απότιση τιμής που μπορεί να νοηθεί για μια εξέγερση είναι η συμβολή στην οικοδόμηση των μελλοντικών. Είναι ο μόνος τρόπος να μιλάς για ιστορία, για αντιθέσεις και επιλογές που εγγράφονται μέσα στη συγκυρία κι όχι για αγώνες σε ένα άχρονο αστρικό νεφέλωμα .
Το Πολυτεχνείο δεν είναι απλώς μια ιδέα που πλανάται, αλλά μια ζωντανή πρακτική που παράγει αποτελέσματα. Και σε ένα τέτοιο πλαίσιο δεν είναι δυνατόν να μην σταθεί κανείς στον αναβρασμό του φοιτητικού κόσμου τα τελευταία χρόνια. Μια εξέγερση που αποδεικνύει ότι οι συνειδήσεις διαμορφώνονται ακόμη στον αγώνα και ότι η νεολαία δεν συμβιβάζεται. Μία νεολαία που βρίσκεται από το 2006 στους δρόμους, που επανοικειοποιείται το δημόσιο χώρο και που αναβαπτίζεται σε συλλογικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Όμως, το φοιτητικό κίνημα του 2006-07 δεν εμφάνισε γενικόλογες παραλληλίες με την αντίσταση των φοιτητών στο Πολυτεχνείο επί τη βάσει ενός νεφελώδους κοινού εν γένει αμφισβητησιακού χαρακτήρα. Οι αντιστοιχίες εντοπίζονται στις πολιτικές πρακτικές που έκαναν την «εξέγερση» ιστορική πραγματικότητα. Γιατί η αντίσταση δεν αποτελεί ένα φαινόμενο σύμφυτο με μια «φύσει επαναστατική» νεολαία, όπως διατείνονται ορισμένοι, ψυχολογικοποιώντας και αποσιωπώντας το βαθιά πολιτικό χαρακτήρα της. Οι κοινωνικοί αγώνες δεν απορρέουν, λοιπόν, από μια εφηβική αντίδραση, αλλά αποτελούν συνειδητή προσπάθεια διαμόρφωσης και άρθρωσης του αιτήματος για έναν συλλογικό καθορισμό των ίδιων μας των ζωών. Κι ο δρόμος αυτός δε νοείται παρά με τα υλικά του σήμερα, αυτά που ορίζουν μέτωπα και διαχωριστικές γραμμές στο πεδίο της συγκυρίας και όχι στο οραματικό και απροσπέλαστο μέλλον, για το οποίο υπάρχουν ούτως ή άλλως αποκλίνουσες θεωρήσεις. Εμφανίστηκαν αντιστοιχίες δύο γενιών που ριζοσπαστικοποίηθηκαν μέσα από κινηματικές διαδικασίες και που ξεκίνησαν με αιτήματα μερικά, απτά και συγκεκριμένα. Κι αν τότε το αίτημα ήταν αρχικά οι ελεύθερες φοιτητικές εκλογές, τώρα είναι ο νέος νόμος-πλαίσιο, η απόπειρα ίδρυσης ιδιωτικών πανεπιστημίων και η αδειοδότηση των κολλεγίων. Κι αυτά τα μερικά, απτά και συγκεκριμένα είναι που πυροδότησαν κινήματα συνολικής αμφισβήτησης και κριτικής προς το κυρίαρχο.
Μάλιστα, στην περίπτωση του φοιτητικού κινήματος του 2006, ως θρυαλλίδα που οδήγησε στο ξέσπασμα του αστάθμητου λειτούργησε το αίτημα της αντίθεσης στο… υλικότατο και αμεσότατο «ν+2» (αποπομπή των φοιτητών μετά τα 6 χρόνια φοίτησης). Δεν ξεκίνησαν δηλαδή με αμόλυντες επαναστατικές αλήθειες και συνολικά σχέδια επί χάρτου, αλλά με την ενότητα και τη μέγιστη δυνατή συσπείρωση γύρω από τα υπάρχοντα διακυβεύματα. Μια ενότητα καθόλου άχρωμη και καθόλου ενσωματώσιμη. Γιατί, όπως το αίτημα για ελεύθερες φοιτητικές εκλογές ηχεί σήμερα απλό, αλλά τότε δοκίμαζε τα όρια αντοχής ενός ολόκληρου καθεστώτος, έτσι κι η σημερινή αντίσταση στη μετάλλαξη του πανεπιστημίου σε ένα αυταρχικό κέντρο κατάρτισης δυναματίζει τις κυρίαρχες επιλογές για τις σε βάρος των δυνάμεων της εργασίας καπιταλιστικές αναδιαρθρώσεις.
Το Πολυτεχνείο κατόρθωσε να σπάσει το κλοιό ενός ριζοσπαστικού μεν, συντεχνιακού δε λόγου, ορίζοντας το πεδίο πολιτικής συζήτησης συνολικά, καθιστώντας τις ιδέες του αντικείμενο διαπάλης για το σύνολο της κοινωνίας, και επιτυγχάνοντας να ηγεμονεύσουν αυτές. Το Πολυτεχνείο όρισε βασικές συντεταγμένες στη δόμηση του μεταπολιτευτικού ελληνικού κράτους και κληροδότησε κατακτήσεις που φάνταζαν απαράγραπτες. Φάνταζαν. Γιατί το διακύβευμα για το φοιτητικό κίνημα του σήμερα είναι να υπερασπιστεί τον δημόσιο και δωρεάν χαρακτήρα του Πανεπιστημίου, δηλαδή τον τελευταίο ελεύθερο δημόσιο χώρο. Όμως, για να γίνει αυτό γεγονός από κάτι το ευκταίο, είναι ανάγκη να γίνουν οι ιδέες της γενιάς του άρθρου 16 πλειοψηφικό ρεύμα σ’ όλη την κοινωνία. Γιατί, προφανώς, προϊόντος του χρόνου πυκνώνουν αντιδραστικές φωνές που επαγγέλλονται το «τέλος της μεταπολίτευσης», το τέλος των ιδεολογιών. Πατώντας πάνω σ’αυτό επιχειρούν την αποδόμηση κάθε κοινωνικής κατάκτησης, όπως το άσυλο. Ουσιαστικά καταργώντας το άσυλο νομιμοποιούν, έστω και 34 χρόνια μέτα, την αιματηρή επέμβαση των συνταγματαρχών στην πύλη του Πολυτεχνείου. Εν τέλει προσπαθούν να ξαναγράψουν την ιστορία. Αλλά αυτή έδειξε ότι το Πανεπιστήμιο υπάρχει ως χώρος που εκτρέφει την αμφισβήτηση ως όρο ύπαρξής του.
Όμως, πώς κατέληξε η γενιά του Πολυτεχνείου και συνακόλουθα όλο αυτό το κίνημα αμφισβήτησης που εμφανίστηκε και παγκοσμίως τότε με τον Μάη του ‘68, το αντιπολεμικό κίνημα στις ΗΠΑ ενάντια στον πόλεμο στο Βιετνάμ και αλλού; Ενσωματώθηκε σταδιακά από την κυρίαρχη ιδεολογία και παρά κάποιες σημαντικές κατακτήσεις, ο ριζοσπαστισμός που αποτυπωνόταν στους κοινωνικούς συσχετισμούς τότε δεν μεταφράστηκε στο πεδίο της κεντρικής πολιτικής σκηνής. Έτσι, τα αδικαίωτα αιτήματα του παρελθόντος επιστρέφουν για το φοιτητικό κίνημα ως διακυβεύματα του παρόντος, με διαφορετικό βέβαια περιεχόμενο.
Πολλοί κι ανέξοδοι οι όρκοι πίστης στο Πολυτεχνείο. Βερμπαλιστικές οι αναφορές στην αιματηρή καταστολή από τα τανκς στην πύλη του Πολυτεχνείου.. Κι έτσι, η προάσπιση του θεσμού του ασύλου, ως προάσπιση των δημοκρατικών συλλογικών πρακτικών με σάρκα και οστά κι όχι ως αφηρημένων επικλήσεων, προβάλλει ως νέα σαφής διαχωριστική γραμμή απέναντι στην οποία τοποθετούνται πλειοψηφίες και «μειοψηφίες», φιλήσυχοι πολίτες και «ταραξίες». Κι αν πρέπει να αντληθεί ένα κριτικό δίδαγμα από τη μεταπολιτευτική ιστορία, είναι πώς θα μπορέσουμε να μεταστοιχειώσουμε αυτή τη σαφή οριοθέτησή μας στο κοινωνικό επίπεδο σε ένα σταθερό και ευρύ ανταγωνιστικό ρεύμα στο πολιτικό επίπεδο.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s