Και με το Πρόγραμμα Σπουδών… Τί θα γίνει;


Υπάρχει ένα θέμα συζήτησης το οποίο τα τελευταία, τουλάχιστον, 3-4 χρόνια επανέρχεται με συστηματικό τρόπο στις ημερήσιες διατάξεις των γενικών συνελεύσεων Τμήματος του Βιολογικού. Θα επανέλθει μάλιστα στην Συνέλευση Τμήματος στις 25/5. Το θέμα αυτό δεν είναι άλλο από το πρόγραμμα σπουδών και τους τρόπους με τους οποίους μπορεί ή «πρέπει» να τροποποιηθεί. Η αναζήτηση της απάντησης στο συγκεκριμένο ζήτημα, χρίζει κάθε φορά ιδιαίτερης προσοχής καθώς πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, μια σειρά από παράγοντες που οδηγούν στην κατάθεση των επιμέρους προτάσεων από μέλη ΔΕΠ, φοιτητικές παρατάξεις και σχήματα, αλλά και ευρύτερους φορείς από τον χώρο των Βιοεπιστημών, όπως είναι η ΠΕΒ (Πανελλήνια Ένωση Βιοεπιστημόνων). Στους παράγοντες αυτούς περιλαμβάνονται:

  • τόσο υπαρκτά προβλήματα και τυχόν ανεπάρκειες ή αστοχίες του προγράμματος σπουδών που μπορεί να δημιουργούν προβλήματα (εντατικοποιημένοι ρυθμοί σπουδών, μεγάλος μέσος όρος ετών αποφοίτησης, σχετικά χαμηλός μέσος όρος βαθμού πτυχίου),
  •  όσο και λογικές εντελώς άσχετες με κάθε έννοια ακαδημαϊκότητας, καθώς και του ρόλου που διαδραματίζει ένα Πανεπιστήμιο μέσα στην κοινωνία (πχ παραγωγή «ανταγωνιστικότερων» επιστημόνων-εργαζομένων).

Προσπαθώντας να βάλουμε τα πράγματα σε μία σειρά, επιλέγουμε να αναφερθούμε πρώτα στην δεύτερη ομάδα παραγόντων. Υπάρχουν δύο συγκλίνουσες αναλύσεις που καταλήγουν στο ότι είναι απαραίτητη η θέσπιση 2 κατευθύνσεων στο Τμήμα μας (μία Περιβάλλοντος και μία Μοριακής Βιολογίας-Βιοτεχνολογίας). Και οι δύο αναλύσεις έχουν ως σύστημα αναφοράς την αγορά εργασίας. Η μία υποστηρίζει ότι λόγω της αυξημένης ανεργίας στον κλάδο μας και λόγω των κανόνων που επιβάλλει η αγορά, οφείλει το τμήμα να παράγει επιστήμονες, αυριανούς εργαζόμενους, «ανταγωνιστικότερους», άρα πιο εξειδικευμένους από πιο πρώιμα στάδια ώστε να είναι όσο το δυνατόν ευκολότερα «αξιοποιήσιμοι». Η άλλη θεωρεί ότι δεν είναι δυνατόν η κοινωνία να υποστηρίζει οικονομικά ένα τμήμα, του οποίου οι απόφοιτοι εκ των υστέρων δεν απορροφώνται και άρα δεν προσφέρουν με κανένα τρόπο, ούτε μέσω της έρευνας που θα μπορούσαν να διεξάγουν, ούτε μέσω της φορολόγησης του εισοδήματός τους (αφού δεν εργάζονται ή τουλάχιστον όχι σαν βιολόγοι). Οπότε καταλήγει και αυτή η άποψη, στο ότι θα πρέπει να αναπροσαρμοστούν τα προγράμματα σπουδών σύμφωνα με τις επιταγές και τις ανάγκες της αγοράς.

Τα αντεπιχειρήματά μας απέναντι στους παραπάνω συλλογισμούς είναι πολλά και ποικίλα. Καταρχήν μάλλον θα πρέπει να ξαναορίσουμε τί είναι και τί δεν είναι, κατά την άποψή μας, ένα Πανεπιστήμιο… και πιο συγκεκριμένα ένα πανεπιστημιακό Τμήμα… και ακόμα πιο συγκεκριμένα το τμήμα Βιολογίας. Δεν είναι μία μονάδα παραγωγής ευέλικτου, εύκολα εκμεταλλεύσιμου και υψηλά εξειδικευμένου επιστημονικού δυναμικού, με περιορισμένη αντίληψη για το εύρος και τις διάφορες εκφάνσεις της επιστήμης που υποτίθεται ότι υπηρετεί. Επίσης, προφανώς και δεν είναι, ούτε θα όφειλε να είναι, με κανένα τρόπο αρμόδιο για την δημιουργία θέσεων εργασίας σε επίπεδο αγοράς εργασίας.

Μία συσχέτιση αυτού του τύπου είναι τρομακτικά ανεδαφική, δεν έχει επιχειρηθεί ποτέ, από καταβολής Πανεπιστημίου μέχρι πρόσφατα και (πέρα από το πόσο αποδυναμώνει τους αυριανούς εργαζόμενους, όπως θα περιγράψουμε παρακάτω) θα έχει δραματικές συνέπειες για την ίδια την παραγωγή της σκέψης μέσα στις ανθρώπινες κοινωνίες σε βάθος χρόνου. Αυτό γίνεται αντιληπτό, ειδικά αν η παραπάνω λογική συνδεθεί με το σκεπτικό που αρχίζει να κερδίζει έδαφος μέρα με την ημέρα σε Ελλάδα και Ευρώπη (και μέσω των επιταγών της συνθήκης της Μπολόνια) όπου τα πανεπιστήμια αντιμετωπίζονται σαν επιχειρήσεις οι οποίες οφείλουν να αποφέρουν κέρδος με όρους αγοράς. Αυτού του τύπου η αντιμετώπιση των πραγμάτων οδήγησε τον πρόεδρο του αμερικανικού πανεπιστημίου State University of New York at Albany, να καταργήσει όλους τους τομείς ανθρωπιστικών και κλασικών σπουδών του Πανεπιστημίου, στην αρχή της παρούσης ακαδημαϊκής χρονιάς. Ας αναλογιστούμε λοιπόν όλοι και όλες τι θα σημαίνει σε τελική ανάλυση για την ίδια την εξέλιξη της ανθρώπινης σκέψης η υπαγωγή της λειτουργίας και των προγραμμάτων σπουδών των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων στους κανόνες και τις εφήμερες ανάγκες της αγοράς…

Κατά την άποψή μας, το Τμήμα Βιολογίας υπάρχει για να θεραπεύει την επιστήμη της Βιολογίας, όπως αυτή ορίζεται ως επιστήμη της ζωής, σε όλες τις διαστάσεις που μπορεί αυτό να ερμηνευτεί ξεκινώντας από το μοριακό και το γενετικό επίπεδο και συνεχίζοντας σε κυτταρικό, πολυκυτταρικό, ιστολογικό, οργανισμικό επίπεδο, επίπεδο πληθυσμού, είδους, οικοσυστήματος κλπ, και όλα αυτά βέβαια ιδωμένα υπό το πρίσμα της εξέλιξης (Nothing in Biology makes sense except in the light of evolution. T.G.Dobzansky). Σαφώς και μας παρέχει εφόδια τα οποία μπορούμε να αξιοποιήσουμε στην συνέχεια, αλλά αυτά δεν αποτελούν αυταξία. Οπότε δυσκολευόμαστε να αντιληφθούμε ποιό είναι το κριτήριο με το οποίο επιχειρείται ο παραπάνω διαχωρισμός του τμήματος σε αυτές τις δύο κατευθύνσεις. Πέρα όμως από την κατάσταση στην οποία θεωρούμε ότι μας οδηγούν οι παραπάνω συλλογισμοί, δημιουργούνται και κάποια ακόμα, πιο απτά και άμεσα προβλήματα:

Αφενός σε ακαδημαϊκό επίπεδο η δημιουργία διαφορετικών κατευθύνσεων στερεί από τους φοιτητές του τμήματός μας την δυνατότητα να γνωρίσουν σφαιρικά την επιστήμη της Βιολογίας (για παράδειγμα, στο τμήμα Βιολογίας της Κρήτης που ήδη υφίσταται ένα παρόμοιο καθεστώς, όσοι έχουν επιλέξει την κατεύθυνση της Μοριακής Βιολογίας δεν έχουν την δυνατότητα να παρακολουθήσουν μαθήματα όπως η Φυσιολογία Ζώων, ενώ αντίστοιχα όσοι έχουν επιλέξει την άλλη κατεύθυνση δεν δικαιούνται να επιλέξουν μαθήματα όπως η Ανοσολογία). Αφετέρου το «σπάσιμο» ουσιαστικά του πτυχίου μας με αυτόν τον τρόπο περιορίζει ακόμα περισσότερο την δυνατότητα εξεύρεσης εργασίας μετά το πέρας των σπουδών μας. Επίσης καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την προσπάθειά μας να παρακολουθήσουμε τα νέα δεδομένα που θα προκύπτουν με την εξέλιξη της επιστήμης μας, αφού ουσιαστικά θα μπαίνουμε σε μια λογική εξειδίκευσης από πολύ νωρίς. Συνεπώς αυτή η τακτική μας καθιστά αναλώσιμους για τον εκάστοτε εργοδότη μας αφού ενδεχομένως δεν θα μπορούμε να ανταπεξέλθουμε στις καινούριες συνθήκες και θα χρειαζόμαστε «επανακατάρτιση». Το ζήτημα των επαγγελματικών δικαιωμάτων των Βιολόγων, συνδέεται και με την κατοχύρωση ειδικοτήτων, κάτι που δεν μπορεί να καθοριστεί μόνο μέσα από το πρόγραμμα σπουδών γιατί τότε θα απέκλειε πολύ κόσμο και θα κατέληγε στον κατακερματισμό του πτυχίου (όπως έγινε στην κουβέντα περί ειδικότητας ιχθυολογίας, όπου απαιτούμενα θα ήταν 8-9 συγκεκριμένα μαθήματα επιλογής και σχετική διπλωματική).

Τί μπορεί να γίνει όμως όσον αφορά την άλλη ομάδα παραγόντων, στην οποία αναφερθήκαμε στην αρχή (εντατικοποιημένοι ρυθμοί σπουδών, μεγάλος μέσος όρος ετών αποφοίτησης, σχετικά χαμηλός μέσος όρος βαθμού πτυχίου); Σε σχέση με αυτό μπορούν να γίνουν πολύ συγκεκριμένα πράγματα, όπως είναι: 1) η αναδιάρθρωση της ύλης ανάμεσα σε εργαστήρια και θεωρίες, ώστε να μην επαναλαμβάνονται τα ίδια κομμάτια της θεωρίας στις εξετάσεις, 2) η προσπάθεια επανεξέτασης της ύλης σε μαθήματα όπως η ΦΖ ή η Βοτανική, ώστε να περιοριστεί τουλάχιστον ο χρόνος απασχόλησης των φοιτητών στα εργαστήρια και στο διάβασμα, 3) η αμοιβαία αλλαγή της Μικροβιολογίας με την Γενετική (από το 4ο στο 5ο εξάμηνο και αντίστροφα), 4) να υπάρξει γνωμοδότηση του τμήματος προς τους διδάσκοντες για σύνταξη θεμάτων εξεταστικής κλιμακούμενης δυσκολίας, ώστε να είναι και πιο ορθολογική η βαθμολόγηση.

Το σύνολο αυτών των ζητημάτων θα συζητηθούν στην επερχόμενη Συνέλευση Τμήματος στις 25/5 στις 11 πμ στην νέα πτέρυγα. Η διαδικασία είναι ανοιχτή και καλό θα ήταν να παραβρεθούν όσα περισσότερα μέλη του συλλόγου μπορούν. Για να προστατέψουμε την αξία των πτυχίων μας και να βελτιώσουμε τις συνθήκες των σπουδών μας, χρειάζεται εμείς, εσύ, όλοι και όλες…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s